Người sáng lập Telegram, Pavel Durov, vừa đưa ra một tuyên bố chấn động, khẳng định nỗ lực chặn ứng dụng nhắn tin của chính phủ Iran đã hoàn toàn phản tác dụng. Thay vì kiểm soát được dòng chảy thông tin, chính quyền Tehran đã vô tình đẩy hàng chục triệu người dân vào vòng tay của các công nghệ vượt tường lửa, châm ngòi cho một “cuộc kháng chiến số” mạnh mẽ.
“Iran đã cấm Telegram từ nhiều năm trước,” Durov chia sẻ trên X (trước đây là Twitter) vào thứ Sáu vừa qua. Tuy nhiên, bất chấp lệnh cấm, hàng chục triệu người dùng tại quốc gia này vẫn kiên cường tìm cách truy cập ứng dụng thông qua mạng riêng ảo (VPN) và các công cụ tương tự.
VPN là công nghệ cốt lõi giúp định tuyến lưu lượng truy cập web thông qua các máy chủ phân tán trên toàn cầu, che giấu địa chỉ Giao thức Internet (IP) thực và vị trí địa lý của người dùng. Điều này tạo điều kiện cho các cá nhân vượt qua các rào cản kiểm duyệt trực tuyến do nhà nước áp đặt. Durov không ngần ngại chỉ trích:
“Chính phủ đã hy vọng sẽ thúc đẩy việc chấp nhận rộng rãi các ứng dụng nhắn tin bị giám sát của họ, nhưng thay vào đó lại nhận được sự bùng nổ của VPN. Giờ đây, 50 triệu thành viên của phong trào kháng chiến số ở Iran đã có thêm hơn 50 triệu người ở Nga.”
Các chuyên gia nhận định, các công nghệ phi tập trung như blockchain, tiền mã hóa và ứng dụng nhắn tin mã hóa đang trở thành lá chắn vững chắc, có khả năng giảm thiểu hoặc vô hiệu hóa các hạn chế và cơ sở hạ tầng giám sát trực tuyến của nhà nước, từ đó bảo vệ và thúc đẩy quyền tự do cá nhân.
**Người dùng đổ xô tìm kiếm giải pháp phi tập trung giữa lúc internet bị cắt**
Vào tháng 1 năm 2026, chính phủ Iran đã áp đặt lệnh cắt internet toàn quốc giữa lúc các cuộc biểu tình và bất ổn dân sự gia tăng, một tình hình vẫn đang tiếp diễn do cuộc xung đột căng thẳng giữa Israel, Hoa Kỳ và Iran.
Tuy nhiên, người dân tại quốc gia này vẫn có thể tiếp cận internet thông qua Starlink, một mạng lưới vệ tinh vượt qua mọi rào cản. Thậm chí, họ còn có thể liên lạc thông qua BitChat, một ứng dụng nhắn tin sử dụng sóng radio Bluetooth để hình thành mạng lưới lưới (mesh network) giữa các thiết bị.
Mạng lưới lưới của BitChat có cơ chế đặc biệt, biến mỗi thiết bị thành một nút chuyển tiếp, truyền dữ liệu đến các thiết bị khác đang chạy ứng dụng trong phạm vi. Điều này cho phép giao tiếp diễn ra mà không cần dựa vào hệ thống trực tuyến hoặc vệ tinh truyền thống.
Trước đó, vào tháng 9 năm 2025, chính phủ Nepal cũng đã áp đặt lệnh cấm mạng xã hội giữa lúc các cuộc biểu tình bùng nổ, gây ra sự tăng vọt đáng kinh ngạc trong số lượt tải xuống BitChat. Chỉ trong tuần lễ lệnh cấm có hiệu lực, BitChat đã được tải xuống hơn 48.000 lần ở Nepal, và trùng hợp thay, chính phủ Nepal đã bị lật đổ bởi những người biểu tình ngay trong cùng tháng đó.
Ứng dụng này cũng ghi nhận mức tăng tải xuống tương tự ở Madagascar giữa lúc các cuộc biểu tình nổ ra, diễn ra gần như cùng thời điểm với cuộc cách mạng chính trị ở Nepal.
tienso.org cam kết đưa tin độc lập và minh bạch. Bài viết này được sản xuất theo Chính sách Biên tập của tienso.org và nhằm cung cấp thông tin chính xác, kịp thời. Độc giả được khuyến khích tự mình xác minh thông tin.
