Trong suốt thập kỷ qua, ngành công nghiệp tiền điện tử đã miệt mài thử nghiệm token hóa các tài sản ngách, với tham vọng cách mạng hóa tài chính. Tuy nhiên, dù đầy sáng tạo, cách tiếp cận này lại bỏ qua một chân lý kinh tế cốt lõi về nơi giá trị thực sự của token hóa được tạo ra.
Trong giai đoạn sơ khai của kỷ nguyên blockchain, token hóa phát huy hiệu quả tối đa không phải ở các thị trường hẹp mà ở ngay trung tâm nền kinh tế. Ban đầu, xu hướng token hóa tài sản kém thanh khoản là một tính toán sai lầm. Minh chứng rõ nhất cho sự thành công của token hóa lại chính là tài sản có tính thanh khoản cao nhất thế giới – đồng đô la Mỹ, dưới dạng stablecoin được bảo chứng bằng USD.
**Token hóa những gì thị trường khát khao**
Token hóa cần bắt đầu từ những tài sản đang có nhu cầu cực lớn. Tiền tệ, nợ chính phủ và các công cụ tài chính chủ chốt là nền tảng cơ bản của kinh tế toàn cầu, được các chính phủ, tập đoàn và cá nhân sử dụng hàng ngày. Khi token hóa những tài sản này, chúng ta không phải tạo ra nhu cầu từ con số 0, mà là nâng cấp hệ thống nền tảng nơi hàng nghìn tỷ đô la đã và đang lưu chuyển.
Nhìn lại lịch sử gần đây, điện năng rõ ràng không được phát minh để cung cấp năng lượng cho những tác phẩm nghệ thuật cầu kỳ mà là để vận hành các nhà máy. Blockchain cũng tương tự. Công nghệ này chỉ thực sự phát huy hết tiềm năng khi token hóa tiền tệ và các công cụ tài chính cốt lõi, chứ không phải các tài sản đặc thù, ít phổ biến.
Stablecoin là một thành công vang dội. Chúng trực tiếp giải quyết một trường hợp sử dụng hiện có, với quy mô khổng lồ: chuyển đổi đô la toàn cầu một cách nhanh chóng và rẻ tiền. Token hóa trái phiếu kho bạc cũng đang thu hút sự chú ý vì lý do tương tự. Chúng đại diện cho một tài sản thực, có nhu cầu cao mà các tổ chức lớn đang nắm giữ với quy mô lớn.
Token hóa mang lại giá trị lớn nhất ở những nơi có ma sát lớn và chi phí cao. Trái phiếu luân chuyển hàng nghìn tỷ đô la, nhưng lại kém hiệu quả. Token hóa rút ngắn thời gian thanh toán từ vài ngày xuống còn vài phút. Token hóa cho phép tài sản và tiền mặt di chuyển cùng lúc, theo thời gian thực, mà không cần phụ thuộc vào các bên trung gian. Điều này thay đổi hoàn toàn cấu trúc chi phí và hồ sơ rủi ro của các hoạt động tài chính.
Hiệu ứng mạng lưới chỉ xuất hiện xung quanh những tài sản có nhu cầu cực kỳ cao, như tiền tệ và nợ chính phủ. Khi token hóa chúng, bạn tạo ra khả năng tương tác tức thì. Mọi người đều có thể xây dựng dựa trên cùng một đơn vị tài khoản. Đây là lý do stablecoin trở thành xương sống của tài chính on-chain.
Ngược lại, NFT và các RWA tùy chỉnh lại hoàn toàn khác. Chúng được thiết kế để phân mảnh. Mỗi tài sản là độc nhất, có khung pháp lý không rõ ràng và rất khó để tiêu chuẩn hóa. Điều này khiến chúng không thể trở thành một lớp kinh tế chung. Chúng có thể có giá trị văn hóa hoặc đầu cơ, nhưng không thể tạo ra hiệu ứng mạng lưới tài chính rộng lớn.
**Tác động thị trường khi Token hóa Tài sản Thanh khoản**
Việc thêm khả năng lập trình vào các tài sản kém thanh khoản có thể giúp bạn phân chia quyền sở hữu hoặc tự động hóa một số quy trình làm việc. Tuy nhiên, điều này không mở khóa các hình thức phối hợp kinh tế mới. Tài sản đó vẫn không được giao dịch thường xuyên và vẫn thiếu các thị trường sâu rộng.
Ngược lại, với các tài sản có tính thanh khoản cao, token hóa mở ra những hành vi tài chính hoàn toàn mới. Thanh toán liên tục, thanh toán theo luồng, quản lý tài sản thế chấp tự động – đây chỉ là một vài trong số những đột phá mà token hóa có thể mang lại.
Có những yếu tố khác cần cân nhắc. Liệu một tài sản được token hóa có thể được dùng làm tài sản thế chấp? Đây là một câu hỏi quan trọng, và câu trả lời phụ thuộc chủ yếu vào thanh khoản. Bởi lẽ, tài sản thanh khoản có thể được tích hợp an toàn vào các hệ thống tự động hóa để làm tài sản thế chấp. Giá trị của chúng minh bạch và được cập nhật theo thời gian thực.
Hiệu quả sử dụng vốn cũng cải thiện đáng kể đối với tài sản thanh khoản. Các công cụ thanh khoản được token hóa có thể được tái thế chấp (rehypothecated), triển khai phân đoạn và phân bổ theo chương trình trong thời gian thực. Vốn luân chuyển nhanh hơn trong hệ thống. Nhưng token hóa không thể tạo ra các thị trường liên tục cho tài sản kém thanh khoản.
**Giảm thiểu rủi ro nhờ tính minh bạch**
Đô la, trái phiếu chính phủ và nợ doanh nghiệp lớn có địa vị pháp lý, trách nhiệm của nhà phát hành và khuôn khổ pháp lý rõ ràng. Token hóa có thể tích hợp hài hòa vào luật tài chính hiện hành, giúp việc áp dụng bởi các tổ chức trở nên đơn giản hơn rất nhiều.
Với NFT, mọi thứ lại phức tạp hơn. Các câu hỏi về quyền sở hữu, lưu ký, khả năng thực thi và bảo vệ nhà đầu tư có thể làm lu mờ mọi lợi ích kỹ thuật. Trên thực tế, những bất ổn này làm tăng rủi ro thay vì giảm bớt. Do đó, việc các nỗ lực token hóa quy mô lớn từ các tổ chức tập trung vào tài sản thanh khoản trước tiên là điều hoàn toàn hợp lý.
Tương lai của token hóa sẽ được định hình bởi những tài sản mang tính kinh tế trọng yếu. Rõ ràng, những thử nghiệm ban đầu của ngành crypto với NFT là cần thiết và dễ hiểu, nhưng khó để NFT thành công về lâu dài. Chúng đã tập trung vào loại tài sản không phù hợp.
Stablecoin đã chứng minh điều này bằng cách nâng cấp tài sản thanh khoản nhất thế giới. Token hóa trái phiếu chính phủ và cổ phiếu là bước tiếp theo hợp lý. Đây là cách blockchain chuyển mình từ một công nghệ thử nghiệm thành hạ tầng tài chính nền tảng.
tienso.org cam kết đưa tin độc lập và minh bạch. Bài viết này được sản xuất theo Chính sách Biên tập của tienso.org và nhằm cung cấp thông tin chính xác, kịp thời. Độc giả được khuyến khích tự mình xác minh thông tin.
