Theo Cointelegraph, mùa thuế năm 2025 tại Hoa Kỳ đang trở thành một thách thức lớn đối với hàng triệu nhà đầu tư tiền điện tử. Nhờ các quy định mới từ Cục Thuế Vụ Hoa Kỳ (IRS), cơ quan này giờ đây nắm rõ hơn bao giờ hết về các giao dịch crypto của người Mỹ, khi các sàn môi giới bị yêu cầu báo cáo tổng doanh thu từ việc bán một số tài sản kỹ thuật số. Tuy nhiên, thay vì đơn giản hóa, việc nhận biểu mẫu từ các sàn giao dịch lại biến quá trình kê khai thuế trở thành một cơn ác mộng khó lường.
Một cuộc khảo sát 1.000 nhà đầu tư crypto Mỹ do Awaken Tax thực hiện vào tháng 8 đã tiết lộ sự thật đáng báo động: 21% người được hỏi đã nộp hoặc dự định nộp đơn gia hạn thuế cho biết họ vẫn đang chờ đợi thông tin cần thiết từ sàn giao dịch hoặc nền tảng crypto. Thậm chí, một phần năm số người được hỏi cho biết biểu mẫu 1099-DA – loại hình thuế mà các nhà môi giới sử dụng để báo cáo giao dịch tài sản kỹ thuật số – hoặc là không đầy đủ, hoặc họ không chắc liệu nó có phản ánh chính xác các giao dịch của mình hay không. Những con số này xuất hiện khi người nộp thuế đang chật vật với mùa kê khai đầu tiên theo các quy định báo cáo mới, với hạn chót là ngày 15 tháng 10 cho những ai đã xin gia hạn. Đối với năm 2025, các nhà môi giới chỉ phải báo cáo “doanh thu” (số tiền tài sản được bán ra) mà không phải “giá gốc” (số tiền ban đầu người nộp thuế đã chi trả). Điều này buộc người nộp thuế phải tự tính toán lợi nhuận và thua lỗ của mình, một nhiệm vụ đơn giản với những nhà giao dịch không thường xuyên, nhưng lại là một mớ bòng bong tốn thời gian đối với các nhà giao dịch năng động.
Chris Herbst, giám đốc điều hành của CountDeFi tax reporting, chia sẻ với tạp chí: “Đối với một nhà giao dịch năng động, con số được báo cáo có thể cao gấp nhiều lần lợi nhuận thực tế của họ, bởi vì mỗi giao dịch bán được tính theo giá trị đầy đủ mà không có chi phí đối ứng.” Đây chính là trọng tâm của vấn đề: IRS có thể thấy giao dịch bán, nhưng người nộp thuế vẫn phải tự mình tính toán lợi nhuận thực sự họ đã kiếm được.
Biểu mẫu 1099-DA mới thực sự tiết lộ gì cho IRS
Đối với một giao dịch đơn giản, việc tính toán khá rõ ràng: nếu bạn mua Bitcoin với giá 9.000 USD và bán với giá 10.000 USD, lợi nhuận là 1.000 USD.
Giải thích biểu mẫu 1099-DA của bạn. Nguồn: IRS.gov
Tuy nhiên, biểu mẫu 1099-DA năm 2025 có thể chỉ hiển thị doanh thu 10.000 USD mà không báo cáo giá gốc 9.000 USD cần thiết để tính toán lợi nhuận. Nếu bạn không biết mình đã chi bao nhiêu cho một tài sản crypto cụ thể, việc tính toán có thể trở thành một bài toán phức tạp và khó hiểu. Điều này đồng nghĩa với việc người nộp thuế phải tự lưu giữ hồ sơ để điền vào những phần còn thiếu, bao gồm thông tin có thể trải dài trên nhiều sàn giao dịch, ví, giao dịch và nhiều năm khác nhau. Herbst nhấn mạnh: “Khoảng cách này là có thật, nhưng đó là khoảng cách về việc lưu giữ hồ sơ từ phía người nộp thuế cũng như khoảng cách về báo cáo từ phía sàn giao dịch.”
Khi các biểu mẫu không khớp
Các chuyên gia thuế cho biết họ đã nhận thấy nhiều vấn đề khi người nộp thuế cố gắng đối chiếu các biểu mẫu mới với lịch sử giao dịch của mình. Sharon Yip, người sáng lập Crypto Tax Advisors, tiết lộ rằng công ty của cô đã phát hiện sự chênh lệch giữa các biểu mẫu 1099-DA mà khách hàng nhận được và các báo cáo thuế crypto mà công ty đã chuẩn bị cho họ. Yip cho biết, một số biểu mẫu không bao gồm tất cả các giao dịch mà khách hàng thực hiện trong năm 2025, trong khi các sàn giao dịch cũng sử dụng các định dạng khác nhau cho báo cáo khách hàng của họ. Một số sàn báo cáo giá gốc trên một số giao dịch nhưng lại bỏ qua trên những giao dịch khác, dù việc báo cáo giá gốc không bắt buộc đối với năm 2025: “Điều này rất khó hiểu cho người nhận để biết cách đối chiếu biểu mẫu 1099-DA của họ so với báo cáo thuế crypto mà họ nên sử dụng để nộp tờ khai thuế.” Cô còn dẫn chứng một ví dụ liên quan đến stablecoin, khi một khách hàng của công ty cô có hơn 300.000 USD giao dịch stablecoin trên một sàn vào năm 2025, nhưng biểu mẫu 1099-DA của sàn lại chỉ hiển thị chưa đến 100.000 USD tổng doanh thu stablecoin.
Và các vấn đề có thể bắt đầu trước khi người nộp thuế kịp tính toán lợi nhuận. Andrew Duca, người sáng lập Awaken Tax, cho biết công ty đã chứng kiến khách hàng nhận biểu mẫu 1099-DA khá muộn trong mùa kê khai thuế. Ông nói: “Vì quy định này còn mới, nhiều sàn giao dịch vẫn đang cố gắng tìm cách thực hiện,” và ông chỉ ra các sàn như Kraken “đã không gửi bất kỳ biểu mẫu nào cho người dùng cho đến hai tuần trước hạn chót thuế ngày 15 tháng 4.”
Duca cho biết Kraken chỉ gửi biểu mẫu 1099-DA hai tuần trước hạn chót. Nguồn: Andrew Duca
Duca cũng dẫn chứng một biểu mẫu 1099-DA của Kraken từ cùng khoảng thời gian đó không hiển thị thông tin giao dịch nào được báo cáo. Cointelegraph đã liên hệ với Kraken để bình luận nhưng không nhận được phản hồi.
Thông tin người nộp thuế vẫn cần
Tuy nhiên, điều cốt lõi là: các biểu mẫu mới này chưa bao giờ được thiết kế để thay thế hồ sơ cá nhân của người nộp thuế. IRS quy định rằng người nộp thuế phải báo cáo thu nhập và lợi nhuận hoặc thua lỗ từ tài sản kỹ thuật số, bất kể họ có nhận được biểu mẫu 1099-DA hay không. Khi giá gốc không được báo cáo, người nộp thuế phải sử dụng hồ sơ của mình để hoàn thành tờ khai thuế, nhưng điều này nhanh chóng trở nên phức tạp khi tài sản crypto di chuyển thường xuyên giữa các nền tảng. Chẳng hạn, bạn có thể mua Bitcoin trên một sàn giao dịch, chuyển nó sang một ví riêng, sau đó chuyển sang một sàn giao dịch khác và bán ở đó – và sàn giao dịch thứ hai sẽ không có thông tin cho thấy bạn đã trả bao nhiêu ban đầu.
Thông tin về biểu mẫu 1099-DA. Nguồn: IRS.gov
Herbst khẳng định rằng “toàn bộ lịch sử giao dịch kể từ ngày mở tài khoản” là những gì người nộp thuế cần từ các sàn giao dịch. Điều này bao gồm các giao dịch, phí, tiền gửi, rút tiền và các định danh giao dịch, chẳng hạn như các ví liên quan. Ông cho biết giá gốc đi kèm với tài sản khi nó di chuyển giữa các nền tảng, nghĩa là một phần lịch sử giao dịch bị thiếu có thể ảnh hưởng đến việc tính toán lợi nhuận nhiều năm sau đó trên một sàn giao dịch khác.
Thêm dữ liệu cho IRS, thêm công việc cho người nộp thuế?
Andrew Gordon, giám đốc điều hành của Digital Asset Tax Action, cho biết người nộp thuế đang “liên tục” gặp khó khăn trong việc đối chiếu các biểu mẫu 1099-DA với hồ sơ cá nhân của họ trong mùa kê khai thuế năm 2025. Ông giải thích rằng hầu hết phần mềm thuế crypto hiện nay đều thiếu các công cụ để nhập và đối chiếu thông tin 1099-DA, và ngay cả những phần mềm có hỗ trợ cũng yêu cầu nhập liệu thủ công vì các nhà môi giới không cung cấp biểu mẫu năm 2025 ở định dạng có thể đọc được bằng máy. Đối với các nhà giao dịch năng động, Gordon cho biết, việc nhập thông tin thủ công có thể đồng nghĩa với hàng trăm mục riêng lẻ. Ông lập luận rằng các nhà môi giới nên cung cấp một tệp định dạng máy có thể đọc được kèm theo mỗi biểu mẫu 1099-DA để thông tin có thể được chuyển trực tiếp vào phần mềm thuế. Ông cũng cho rằng các sàn giao dịch nên duy trì lịch sử giao dịch đầy đủ, bao gồm ngày mua lại, số tiền đã thanh toán, phí và các khoản chuyển khoản.
Mối lo ngại của Gordon là việc IRS tăng cường khả năng hiển thị không đồng nghĩa với việc tính toán thuế hoàn chỉnh cho người nộp thuế. Ông nói: “Các biểu mẫu 1099-DA chỉ báo cáo doanh thu vào năm 2025, và việc báo cáo doanh thu mang lại cho IRS khả năng hiển thị mà trước đây họ không có;” tuy nhiên: “Khả năng hiển thị mà không có giá gốc tạo ra vấn đề giá gốc bằng 0.”
Người nộp thuế không nên sao chép một cách mù quáng các con số từ biểu mẫu 1099-DA vào tờ khai thuế của mình. Duca khuyên họ nên so sánh nó với toàn bộ lịch sử giao dịch của mình thay vì tự động chấp nhận các số liệu trên biểu mẫu: “IRS mong muốn tờ khai của bạn phản ánh lợi nhuận và thua lỗ thực tế của bạn, chứ không nhất thiết là những gì được in trên một biểu mẫu mà sàn giao dịch có thể đã tính toán sai.”
Năm 2026 có làm mọi thứ dễ dàng hơn?
Trong khi những người nộp thuế crypto vẫn đang vật lộn với mùa kê khai thuế năm 2025, nhiều thay đổi khác đang cận kề. Từ năm 2026, các nhà môi giới nhìn chung phải báo cáo giá gốc cho các tài sản kỹ thuật số được bao phủ, điều này sẽ cung cấp cho người nộp thuế nhiều thông tin hơn để tính toán lợi nhuận và thua lỗ của họ. Tuy nhiên, các tài sản được chuyển đến một nhà môi giới từ một sàn giao dịch hoặc ví khác vẫn có thể nằm ngoài các yêu cầu này.
Vì vậy, dù IRS có thể biết nhiều hơn về các giao dịch crypto của bạn, nhưng khi nói đến việc xác định số tiền bạn nợ, bạn vẫn cần phải giữ lại tất cả các hóa đơn và hồ sơ giao dịch.
Nguồn: Cointelegraph – Exchanges reporting crypto gains to IRS becomes tax nightmare
Bài viết do tienso.org biên dịch và biên soạn lại từ nguồn dẫn phía trên nhằm phục vụ độc giả Việt Nam; nội dung có thể được rút gọn hoặc diễn giải lại so với bản gốc. Bản quyền nội dung gốc thuộc về tác giả và đơn vị xuất bản ban đầu. Bài viết chỉ mang tính thông tin tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư — độc giả nên đối chiếu bản gốc và tự xác minh trước khi ra quyết định. Nếu bạn là chủ sở hữu nội dung và muốn chúng tôi hiệu chỉnh hoặc gỡ bài, vui lòng gửi yêu cầu tại trang Liên hệ của tienso.org.
